EN FUNDACJA STATUT LUDZIE PROJEKTY DYSTRYBUCJA KONTAKT

KRAKOWSKA FUNDACJA FILMOWA

O filmie

Namir jest młodym Francuzem o egipskich korzeniach, który chce zrobić film o objawieniach maryjnych wśród egipskich Koptów. Jednak gdy przyjeżdża do ojczyzny przodków, sytuacja wymyka mu się spod kontroli. Wtedy wpada na niezwykły pomysł: postanawia pokazać cud na ekranie.

Któregoś dnia podczas rodzinnego spotkania młody filmowiec Namir Abdel Messeeh ogląda wideokasetę z zarejestrowanym objawieniem maryjnym w egipskim Asjut. W przeciwieństwie do matki, która twierdzi, że widzi na ekranie Matkę Boską, chłopak pozostaje sceptyczny, jednak sam temat bardzo go intryguje. Wyrusza do rodzinnego kraju, by nakręcić dokument o fenomenie objawień, niezwykle ważnym dla tamtejszej mniejszości koptyjskiej. Będzie to doskonała okazja, by po piętnastu latach spotkać się ze swoją egipską rodziną, choć matka stanowczo nalega, by nie filmował nikogo z jej bliskich. Na miejscu sprawy komplikują się tak bardzo, że Namir będzie musiał zmienić swoje plany. Zwraca więc kamerę na siebie i swoich krewnych. W ubogiej wiosce zamieszkałej przez muzułmanów i chrześcijan znajduje prawdziwą inspirację dla swego filmu, który wychodząc od etnograficznej obserwacji, staje się bardzo osobistą podróżą, konfrontacją z własną tożsamością, a także ryzykowną próbą sił dla początkującego reżysera i jego relacji z dominującą matką.

Czołówka

Reżyseria:
Namir Abdel Messeeh
Scenariusz:
Namir Abdel Messeeh, Nathalie Najem, Anne Paschetta
Zdjęcia:
Nicolas Duchêne
Montaż:
Sébastien de Sainte Croix
Producent:
Namir Abdel Messeeh
Produkcja:
Oweda Films, Doha Film Institute, CNC, Région Ȋle-de-France, Région Basse-Normandie
Czas:
85`

Francja/Katar 2011

Dystrybucja w Polsce: Krakowska Fundacja Filmowa

Festiwale

2011
Doha Tribeca Film Festival
2012
Internationale Filmspiele Berlin
2012
Festival de Cannes
2012
Krakowski Festiwal Filmowy
2012
Visions Du Réel w Nyon

O Koptach

Jako rdzenni mieszkańcy Egiptu uważają się za potomków faraonów, którzy przez wieki skutecznie opierali się islamizacji. Koptowie to grupa etniczno-religijna, dziś zamieszkująca głównie Górny Egipt i stanowiąca największą wspólnotę chrześcijańską na Bliskim Wschodzie. Szacuje się, że mimo prześladowań ze strony islamskich ekstremistów i emigracji na Zachód, egipscy Koptowie mogą stanowić od 10 do 20 procent populacji.

Geneza koptyjskiego Kościoła sięga czasów św. Marka Ewangelisty, kiedy to chrześcijaństwo powoli stawało się w Egipcie religią dominującą. Samego Marka uważa się za pierwszego patriarchę Kościoła koptyjskiego. Jego wyodrębnienie dokonało się w wyniku schizmy, będącej następstwem soboru chalcedońskiego w 451 roku. Ówczesny rozłam spowodowany został przez teologiczny spór: Koptowie, jak wielu innych chrześcijan wschodnich, są monofizytami, czyli nie uznają podwójnej (boskiej i ludzkiej) natury Chrystusa.

W odróżnieniu od innych wspólnot chrześcijańskich będących mniejszościami w tej części świata, Koptowie uchodzą za dość zintegrowanych z muzułmańską większością. Posługują się (z wyjątkiem liturgii) językiem arabskim, a wielu z nich jest wykształconych i piastuje ważne stanowiska w medycynie czy handlu. Razem z muzułmanami obchodzą niektóre święta religijne, łączy ich także wiele podobnych obyczajów. W swojej religijności przejawiają jednak silną więź z pierwotnym chrześcijaństwem.

Na historię egipskich Koptów składają się przede wszystkim wieki prześladowań i dyskryminacji, najpierw ze strony Bizancjum, a potem Arabów. Poprawę sytuacji przyniósł dopiero koniec XIX wieku, kiedy to chrześcijanie koptyjscy doczekali się licznych swobód obywatelskich. Jednak w pierwszej połowie XX wieku zaczął nasilać się islamski ekstremizm, a wkrótce potem tendencje panarabskie. Radykalizacja nastrojów anty-koptyjskich zwiększyła się po 1967 roku wraz z klęską Egiptu w wojnie sześciodniowej.

Mimo wielu pozytywnych zmian w egipskim ustawodawstwie wprowadzanych od końca ubiegłego millenium, Koptowie wciąż padali ofiarą ze strony islamskich terrorystów. „Arabska Wiosna” 2011 roku miała przynieść poprawę sytuacji, jednak wzrost nastrojów islamistycznych i anarchia, jaka zapanowała po obaleniu reżymu Hosniego Mubaraka, uczyniła sytuację egipskich chrześcijan jeszcze bardziej niepewną.

Niedawno o Koptach głośno było w związku z publikacją na serwisie You Tube trailera filmu „Innocence of Muslims” („Niewinność muzułmanów”), który wśród wyznawców islamu wywołał oburzenie sposobem, w jaki przedstawiono w nim postać Mahometa. Film wyprodukowany przez przedstawicieli koptyjskiej diaspory w USA spowodował krwawe zamieszki w kilku krajach arabskich.

Objawienia maryjne

W teologii cudowne objawienia Matki Boskiej zalicza się do kategorii teofanii, czyli ujawnienia się obecności istoty nadprzyrodzonej. Miejscowości związane z tymi zdarzeniami stają się zwykle celem pielgrzymek, mających na celu umocnienie w wierze bądź cudowne uzdrowienie.

W Kościele katolickim najstarsze z oficjalnie uznanych objawień miało miejsce w meksykańskiej Gwadelupie w 1531 roku. Od tamtej pory Matka Boska miała ukazywać się wiernym w wielu miejscach świata, od Paryża (1830), przez Rzym (1842), Lourdes (1858), irlandzkie Knock (1879) aż po portugalską Fatimę (1917) czy włoskie Syrakuzy (1953). Również w Polsce co jakiś czas ogłasza się objawienie Maryi, ale jak dotąd Kościół rzymskokatolicki uznał jedynie to z Gietrzwałdu Warmińskiego z 1877 roku. W Watykanie weryfikacją objawień zajmuje się Kongregacja Nauki Wiary. Jednym z przedmiotów jej badań jest obecnie przypadek Medziugorie, gdzie od 1981 roku odnotowuje się widzenia Matki Boskiej.

Zazwyczaj Maryja objawiała się jednej lub kilku osobom, choć bywało, że świadkami cudu były tysiące wiernych. Tak właśnie zdarzało się w przypadku objawień koptyjskich. W 1968 roku wedle relacji świadków zarówno chrześcijańskich, jak i muzułmańskich, nad kopułą kościoła św. Damiana w kairskiej dzielnicy Zeitoun pojawiła się świetlista postać Matki Boskiej, którą widziano tam podobno jeszcze przez kolejne trzy lata. Wielu sceptyków uważa (jest o tym mowa w filmie Messeeha), że „sprawcą” owego cudu był ówczesny prezydent Gamal Abdel Naser, który po traumie wojny sześciodniowej, w której Egipt został sromotnie pokonany przez wojska izraelskie, chciał w ten sposób zjednoczyć i wzmocnić swój naród.

Ważne dla Koptów objawienia maryjne miały miejsce także w latach 2000 – 2001 w dwóch klasztorach w okolicach miasta Asjut, gdzie wedle przekazów ewangelicznych ukrywała się Święta Rodzina (stąd panujące wśród chrześcijan koptyjskich przekonanie o egipskim rodowodzie Jezusa).

Również w grudniu 2009 roku Maryja miała objawić się tysiącom Egipcjan w dzielnicy Gizy Warraq al-Hadar - co ciekawe, pierwszym, który ją ujrzał, był muzułmanin. Wszystkie trzy wspomniane objawienia zostały oficjalnie uznane przez zwierzchnictwo Kościoła koptyjskiego.

Sylwetka reżysera

NAMIR ABDEL MESSEEH urodził się we Francji w 1974 roku, lecz część wczesnego dzieciństwa spędził w małej wiosce w północnym Egipcie. Obecnie mieszka we Francji, gdzie ukończył studia filmowe, m.in. na prestiżowej uczelni Fémis. Zadebiutował w 2004 roku krótkometrażowym filmem fabularnym. Poszukując bardziej osobistego języka, zwrócił się w kierunku dokumentu. Bohaterem „Toi, Waguih” uczynił swojego ojca, lewicowego aktywistę z czasów pierwszych lat Arabskiej Republiki Egiptu. NAJŚWIĘTSZA PANIENKA, KOPTOWIE I JA” to debiut pełnometrażowy Messeeha, który W 2011 roku miał swoją premierę podczas Doha Tribeca Film Festival w Katarze, gdzie otrzymał nagrodę dla najlepszego dokumentu. W 2012 roku był pokazywany na Berlinale w sekcji Panorama Dokumente i zajął trzecie miejsce w plebiscycie publiczności. W tym samym roku został też nagrodzony przez widzów festiwalu Visions Du Réel w Nyonie i znalazł się w konkursie dokumentalnym Krakowskiego Festiwalu Filmowego.

Filmografia:

2004
„Quelque chose de mal”
2006
„Toi, Waguih”
2012
„Najświętsza Panienka, Koptowie i ja” („La vièrge, les Coptes et moi”)

Galeria

Zwiastun

W kinach

Kontakt

Krakowska Fundacja Filmowa
ul. Basztowa 15/8a, 31-143 Kraków
tel./fax +48 12 294 69 45
www.kff.com.pl

Patrycja Czarny, patrycja.czarny@kff.com.pl

Partnerzy i patroni medialni

Partnerzy:
ZREALIZOWANO PRZY
POMOCY FINANSOWEJ PISF

Produkcja:

Patroni medialni:

hosting zapewnia KEI.PL